De Stadtföhrer

Stadtföhrer op Platt

Stadtföhrer op Platt

“Eine sympathische Ergänzung für den Hamburg-Reiseführerbestand und dort, wo verstärkt plattdeutsche Bücher gefragt sind.” (S. Luther-Feddersen in: Büchereizentrale SchleswigHolstein, November 2008)

“Dieses handliche Buch ist mehr als nur ein Reiführer, es ist auch ein plattdeutsches Hamburg-Lesebuch.” (Schleswig-Holstein am Sonntag, 19. Oktober 2008)

“Stadtrundgänge durch Hamburg und Informatives über die Hansestadt op Platt. Ob Sehenswürdigkeiten, Geschichte, Mundart in der Hamburger Alltagssprache, Geschichten und Anekdoten, typisch hamburgische Begriffe: Hier versammeln sich lesenswerte Tipps und Infos auf Plattdeutsch.” (Hamburg-magazin.de, November 2008)

Thorsten Börnsen Hamburg op Platt Mit Snack dör de Stadt 216 Seiten, 85 Fotos, gebunden € [D] 12,90/sFr* 22,60
ISBN 978-3-8042-1260-2
Erschienen: Oktober 2008

Stadtrundgänge durch Hamburg und Informatives über die Hansestadt op Platt!

De Alsterpavillion

(Vör den Alsterpavillon, Jungfernstieg 54) De nich blots Kaffedrinken, man dorbi ok noch besichtigt warrn will, sitt in’n Alsterpavillion genau richtig. De liggt dorför perfekt: direkt an de Binnenalster, an’n Jungfernstieg, den groten Loopstieg vun de Stadt, gifft dat düt „gastronomische Dinkmool“ al öber 200 Johr. Dat Boowark, wat hüüt dor steiht, is vun 1953 un „dat schöönste Lokool in Düütschland“, dat meen tominnst Max Brauer, de dormols Börgermeister weer in Hamborg. So recht verstohn kann een dat natürlich nich mehr, wenn een hüüt vör den Flachdackbuu steiht – allens en beten nüchtern un eenfach. Ober dormols, wo noch öberall de Trümmer ut den Tweten Weltkrieg legen un dat an vele Steden in Hamborg eher utseeg as en Mondlandschaft as en moderne Grootstadt; wo vele Stadtdele heel un deel toschannen weern, dor weer dat wat anneres. As nu mit een Mool düt moderne, helle Cafe jüst as en lütt Smuckstück an de Alster liggen dee, weern de Hamborgers Füer un Flamm. Siet de Alsterpavillion grünnt worrn is, sünd hier ganz verscheden Oorten Kundschaft tohoop komen. Hier seet al de Dichter Heinrich Heine mang de Pepersäck ( Pepersack). Un noch in dat düüsterste Kapitel vun de Stadtgeschicht, in’t Drütte Riek, geev dat nich blots een Slag Besöker. Wo öber Dag de rieken Hamborgers un ok de Nazis jümehrn Kaffe drinken deen, dor drepen sik an’n Obend junge Lüüd, üm to Swing- un Jazzmusik to danzen – wat to de Tiet verboden weer. En Tietlang hebbt se den Alsterpavillion sogoor al an’n Namiddag dicht mookt – de Lüüd weern bang vör düsse „brandgefährliche“ Nachtmusik. För de Dänzers kunn dat ober ok in’t Oog gohn. Vele hebbt se fastnohmen. De kemen denn to Verhör, welk seten an’t Enn sogoor in’t Gefängnis oder KZ.
Hüüt geiht dat sinnig to, mang öllere Dooms, Touristen un Spazeergänger sitt een nu bi Kaffe un Koken, kickt up dat Woter un allens is en beten lütter as an’n Hoben, de See, de Scheep, jo sogoor de Kopteins.

Missingsch

Nich no em un nich no ehr – oder en ganz egen Kruut

In’t 17. Johrhunnert keem dat Enn vun den Hanse. Nun güng dat ok mit dat Plattdüütsche bargdool. Al vörher harr dat mit den Städtebund nich mehr so recht lopen – de Städter harrn nich mehr veel to rieten. De Hannelskontoren in Nowgorod un London worrn vun den russchen Zar un de engelsche Königin dicht mookt. Jümmers mehr Gewicht kregen de „Natschonoolstooten“, un dat Seggen harrn nu Försten un Könige, un nich mehr Kooplüüd un Börgers as de tweehunnert Johr dorvör. In de sülbe Tiet wanner de Hannel bilütten vun de Oostsee weg, eenmool no Westen to, denn öber de Nordsee güng dat beter no dat frisch entdeckte Ameriko röber, denn ober ok no den Süden vun Düütschland, wo se keen Platt verstünnen. As Hannelssprook sett sik mehr un mehr dat Dütsche dörch un löös Plattdüütsch af. Dat marken de Fernhannelskooplüüd as eerste. Denn bi se keem dat jo dorup an: dat Verstännigen müss funktschoneren – Kontrakten upsetten, Reken schrieven un wat uthanneln. Schull jümehr Geschäft nich noch wieder in de Grütt gohn, müssen se Düütsch lehren. Man blots wo? In Norddüütschland weer dat slecht mööglich, hier snacken se all blots Platt. Un so hebbt se de Koopmannssöhns up Sprookurlaub schickt – no Sassen. Dor kann een sik hüüt doch en lütt beten över wunner. Man Sassisch gull dormols as dat beste Düütsch. Vör allen Wittenbarg, wo Luther siene Bibel verdüütscht hett, un Leipzig weern gode Adressen to’n Düütschlehren. Vun’t beste dat feinste Düütsch snacken se ober in Meißen. Wenn de jung Lüüd vun jümehr Bildungsreis wedder torüch kemen, snacken se stolt „Missingsch“, wat nix anneres heten deit as „Meißnisch“. Dat weer nu dat Hoochdüütsche, oder beter: dat, wat se in Norddüütschland dorför holen deen. Denn in Wohrheit is Missingsch en Mischmasch ut Platt un Hoochdüütsch, wat ober to Huus in Hamborg oder Lübeck keeneen klook kreeg. Ut dat „vörnehme Düütsch ut Meißen“ worr en egen Sprook, de lange Tiet vun de snackt worr, de sik för Platt to fein weern, man de dat Hoochdüütsche ok nich recht togang kregen. Missingsch hett sik lang holen. Man de plattdüütsche Andeel mit de Tiet jümmers weniger worrn. Hüüttodoogs hebbt wi düsse Twüschensprook mit Platt- un Hoochdüütsch noch in en Reeg Wöör un Snacks binnen, de ut dat Nedderdüütsche ohn veel Nodinken no dat Düütsche ümplant worrn sünd. „Da nich für“ seggt de Hamborger, wenn sik een bi em bedanken deit. Up Hooch höört sik dat en beten dwatsch an, man up up Platt funktschoneert dat allerbest: „dor nich för“. Ut dat Plattdüütsche no dat Hochdüütsche sünd ok „zumachen“ (sich beeilen) un „feudeln“ (aufwischen) inwannert. Up Düütsch bruukt wi „aufhalten“, wenn een in sien Doon hinnert warrt un in sien Tempo, up Missingsch heet aufhalten „aufhören“. Un up düsse Oort koomt so wunnerliche Kunstwarken tostann as: „Ich muss aufhalten zu telefonieren. Ich bin gerade bein Feudeln.“